Blog Image

Fotoblogg

Foto

Her finner du fotografi av fuglar, natur og landskap. Skiturer, fjellturer og masse interessant om miljø, innsekt, fugle og dyreliv.

Kalkgruve i Lukksund

Byggninger, Turer Posted on 25 Sep, 2019 13:13:01

Ved innkøyring til Lukksund, frå Bjørnafjorden, ligg Nesbjørgnes (Neset) og det gamle steinbrotet frå byrjinga av 1900-tallet. Kalkgruvene var dagbrot og opne i landskapet. Kalken blei ført ned til to kaier på utsida av Toneset. Her vart kalken lasta om bord i malmbåtar. I dag ser ein kunn rester igjen etter kai-anlegget. Tida og sjøen har tatt bort det meste.

Jordkjeller

Kalksteinsbrotet i Nesbjørgnes vart starta i 1908. Fram til 1919 vart det drive av A/S P. G. Rieber & Søn i Bergen. Etter nokre års pause tok ingeniør Karl Sande over og dreiv frå 1925 til ut på 1940. Då kom krigen og arbeidet blei stoppa. Kontrakten med grunneigar gjekk ut i 1943 og etter det har det ikkje vært noko drift i desse gruvene. Det meste av eigendommane i  dette området, låg under Baroniet i Rosendal. Det same gjaldt også område til gruvene. Denne eigendommen er no overdratt til Universitetet i Oslo.

Kalkgruva i Toneset

I den tid var dette var ein viktig arbeidsplass for innbyggarane i nærliggande område. Hardt arbeid med hammar og slegge for å bryte fram kalken. Dei fleste måtte bruka båt for å komma til og frå arbeid. Om vinteren og i ruskever om hausten, så var nok dette ofte eit slit og stor utfordring. Dette anlegget hadde to gruveløp. Den eine frå kaianlegget på Toneset og sørover. Den andre startar rett innanfor gardshusa på Neset og nordover til kaianlegga. På det djupaste kan dei vera mellom 60-80 meter. På enden av denne gruva låg huset til Karl og Mette Wilhelmsen.  Huset låg på ei høgde, med fin utsikt over fjorden. Karl var formann for gruvedrifta, han kom frå Karlstad i Sverige og gifta seg med Mette Berge frå Lukksund. Ved sida av dette bygget låg også ei smie. Husa er vekke i dag, men ein ser grunnmurane til begge to. Område er utvida med  store slagg-haugar og murar som er laga rundt transporten av malmen ned til utskipinga. Ein jordkjellar ligg også her, fint oppmura og heil. Det ligg også rester etter reiskap og jernskinner, rundt i område. I tillegg ligg det mykje laus kalkstein rundt i gruveområde. Gruva tilhøyre ei kalk-åre som kjem frå Varaldsøy i Hardanger og fortsett på sørsida av Tysnes og til Stord.

Kalkgruve og dagbrotet i Lukksund

Område har frodig vegetasjon, med mange tresortar. Fleire bøketre var det også i området.



Luster Sanatorium

Byggninger Posted on 04 May, 2018 16:19:58

Luster Sanatorium, Harastølen
Sanatoriet sto ferdig og blei åpna i 1902. Eit sanatorium for pasienter med tuberkulose. St. Jørgens Hospital, som i dag er Lepramuseet i Bergen – finansierte det meste av bygget. Det var ingen medisinsk kur for tuberkulose i den tida. Tørt klima, fjelluft og furuskog meinte ein skulle vera godt for helbredelse. I tillegg til feit mat og mjelk. Sønn av Gerhard Armauer Hansen, Daniel Cornelius Armauer Hansen som også var lege, hadde reist rundt i forskjellige land i Europa for å få kunnskap om korleis dei jobba med helbredelse av tuberkulose. Ut fra denne kunnskap var det Harastølen og Luster i Sogn som blei valgt ut. Ein veg opp der blei bygd, den var på 7 km og hadde 13 hårnålssvinger. Det blei også bygd ein taubane frå dampskipskaien og opp. Her var også tilgang på vannkraft og her blei ein av dei første private vannturbinane i Norge bygd.
På grunn av smittefaren, blei det etter kvart eit isolert og sjølvforsynt samfunn, på eit platå 500 meter over Luster, med utsikt over heile fjorden.

Luster Sanatorium og ca 100 år mellom desse to bildene

Røde Kors søster Malene Sunde, var med fra oppstart og arbeidet det meste av sitt yrkesliv her inn, ho var søster av min mormor, Anna Louise Sunde Hjertnes. Eg fekk tilgang til bygningane for å sjå og fotografere plassen. Bygningsmasse som var i sterkt forfall etter å ha stått ubrukt i mange år, var no i fare for å bli revet. Kom opp der, ein ettermiddag i juli, klar blå himmel og speilblank fjord. Måtte gå litt rundt på område for å få best inntrykk og forestille seg det livet som må ha vært her oppe, eit isolert samfunn, der ein produserte det meste av maten sjølv.
Ein stor driftsbygning for griser. Bøndene i Luster levert mjelk, som blei tatt opp av taubanen. Mange stier rundt i skogen, då frisk luft og mosjon var viktig. Det første bygningen som vakte min interesse, var eit lite rødt hus omgitt av småskog. Dette var kapell og likhus.
Kapell – som også var ibruk som likhus

Denne elva gav strøm til Sanatoriet
Turbinrommet – ein av dei førsrte private vannturbinane i Norge
Direktørbolig ca 1920 – Kanskje direktøren med eit barn på armen.
Dei hadde også skule får barna til dei ansatte, her oppe.
Slik ser den ut idag, i brukbar stand. Det blei også bygd eigen bolig til sjukepleiere.

Med stativ og kamera, gjekk eg fra rom til rom – rar følelse, her var det mange som aldri fekk reist heim igjen.Mange fekk sin siste velsignelse på skriftestolen opp i øverste etasje. Når det nærmet seg slutten, var det nok mange som fekk prestens velsignelse ved denne stolen.
EI tom seng i eit rom som lenge har stått tomt. Etter andre verdenskrig kom redninga, under krigen blei medikamentet streptomycin utvikla, dette viste seg å helbreda tuberkulosen og etter ein del år blei sjukdommen utrydda.Ein av tre trappeoppganger, i fin marmor og smijerns-gelender. Bygget har preg av godt og solid handtverk og flott arkitektur.

Eit gammelt vintermotiv av bygningen, når du kjem opp vegen og møter Luster Sanatorium. Var denne veien pasientene kom. Men det taubanen var også ibruk for person (ansatte) transport.

I eit samfunn som dette, var det tannlege, lege, sjukepleiere, gårdsarbeidere, kokk, vaktmester, elektrikker, skomaker, alt som skulle til for å drive dette isolerte samfunnet som tuberkulose pasienter blei sendt til.


Kjelleren med forfall var eit eldorado å kunne bruke kamera på. Slik ser bygningen ut idag, deler av taket lekker og rast sammen. Dei fleste av vindaugo knuste, murpuss vekke. Slik såg bygningen ut, når den var nytt. Kanskje eit av dei dyraste bygg som er reist i Norge. I 1902 kosta det eit statsbudsjett å få satt opp bygget. Denne plassen har ein kraftig historie, som er verd å ta vare på sjølv om det vil koste mykje.



Translate »